juli 2009

In de jaren zeventig kwamen ze als paddestoelen uit de grond. Vrouwengroepen, al dan niet op de feministische leest geschoeid. De mannelijke tegenhanger, Mannenwerk, klopte nog net voor het verstrijken van het decennium aan. Maar waarom bestaat het nog steeds? Bieden internet en desnoods een aparte televisiezender voor zo ongeveer elke subcultuur niet genoeg voor de zoekende man in van tegenwoordig? Hendrik Grashuis, voorzitter van de Stichting Mannenwerk, vindt van niet.

Tekst  Joost Pool

Foto Geert van Tol

“Kneusjes?! Of op z’n minst: mannen die niet lekker in hun vel zitten. Dus zo zie je de mannen die zich bij ons aanmelden voor een workshop weekend of een serie avond supportgroepen?” Een tirade is het niet, maar Hendrik Grashuis wil graag ogenblikkelijk afrekenen met het vooroordeel dat als een donkere wolk boven Mannenwerk en andere mannen- of supportgroepen hangt. Maar is het idee van mannen (of vrouwen) in een groep, kaarsjes erbij, niet ontzettend achterhaald? “Het is eigenlijk nooit actueler geweest. Juist vanwege internet en digiboxen. De mens is er niet op gebouwd om een stortvloed aan informatie aan te kunnen. Teveel informatie stompt af. Er is geen tijd voor rust en bezinning. Altijd moet je bereikbaar zijn. Vroeger had je de clubcultuur, het verenigingsleven, de kerk. Dat brokkelt steeds meer af. Echte, diepe vriendschappen ontbreken soms. Mensen willen verdieping. De centrale vraag die wij ons in zo’n weekend stellen is: ‘Hoe vrij ben je echt?’ Homoseksuelen zijn nooit echt vrij geweest. Eeuwenlang zijn ze vervolgd, met als zwaarste sanctie de doodstraf.”

Maar jullie zijn er toch voor de homo-, bi- én heteroseksueel? “Dat klopt, maar ook in die volgorde. Hetero’s zijn bij ons in de minderheid. De gemiddelde deelnemer is rond de veertig en homo. Een enkeling is over de tachtig, een ander juist net de dertig gepasseerd. Sommigen nemen hun zoon mee. Er zijn er ook bij die tot voor kort een heteroleven leidden maar door een scheiding of het overlijden van hun partner op eigen benen zijn komen te staan en nu eindelijk voor hun geaardheid uit durven te komen.”

Een weekend duurt van vrijdagavond tot zondagmiddag en gemiddeld nemen er ongeveer twintig personen deel. Grashuis: “Je zou kunnen zeggen: twintig mannen is twintig workshops. Die workshops lopen allemaal door elkaar heen. Soms wil het toeval dat enkele deelnemers in hun jeugd seksueel zijn misbruikt. Dan gaat het weekend grotendeels daar over. Zoiets weet je van te voren niet. We hebben geen vragenlijsten die deelnemers vooraf, of achteraf, moeten invullen. Het enige waar we wel naar streven is voldoende diversiteit, vooral qua leeftijd. Heel sporadisch komt het voor dat iemand al op de eerste avond zijn biezen pakt. Maar meestal is iedereen na een uur of anderhalf redelijk gewend. Het gaat in het weekend om verdieping, bezinning. We beloven geen gouden bergen. Geen Amerikaanse toestanden hier.”

“Mannen leggen hier contact. Geestelijk contact met elkaar bedoel ik. Maar zelfs alleen maar zeggen: ‘Ik heb een diepe behoefte aan contact’ is al een manier van contact maken. Ook gebeurt het door middel van zingen en dansen, maar alles is vrijwillig. Je zit niet het hele weekend op elkaars lip. Soms is het al goed als iemand zegt dat hij het eng vindt om iets te zeggen.”

Wie zijn de mannen die zich aanmelden voor een weekend? Wat willen ze hier vinden, of thuis achterlaten? “De diepste verlangens van onze kandidaten? Dat verschilt. Sommigen zijn al blij als ze gedurende het weekend merken dat ze zich kunnen ontspannen temidden van een groep vreemde mannen. Anderen hopen antwoord te vinden op de vraag: ‘Moet ik verdergaan in mijn werk?’ Een enkeling verklaart onomwonden dat zijn diepste verlangen van het weekend het vinden van een relatie is. Niet zelden wordt zo’n wens beantwoord. Maar er ontstaan hier vooral veel vriendschappen. Die ondersteunen elkaar. Ze bellen of zoeken elkaar op als er iets is. Iedereen krijgt een kopie van de deelnemerslijst. Daar hoef je niet op vermeld te staan als je dat niet wilt. We hebben hier ook allemaal gewoon een achternaam. De ongeschreven regel is wel: ‘alles wat je hier hoort, laat je hier’. Bij foto’s ligt dat wat moeilijker. Deelnemers moeten toestemming vragen voor het maken van foto’s. Het komt geregeld voor dat mensen niet op de foto willen. Van de andere kant: genoeg cursisten vertellen hun collega’s of vrienden uit de kroeg dat ze een weekendje naar de Ardennen gaan en merken tijdens het weekend dat ze het iedereen kunnen aanraden. Bij terugkomst verhalen zij dus zeer enthousiast over het mannenweekend en moedigen anderen aan ook een keer te gaan.”

Toch ontgaat ons nog steeds het nut van zo’n mannenweekend. Onthaasten? We kunnen toch ook thuis de computer uitlaten en de telefoon van de haak? Desnoods afspreken met een goede vriend. En waarom in een groep? Een groep vreemden nog wel! “Je noemt het ‘praten’ of ‘babbelen over’. Ik noem het: de voortdurende uitnodiging om je uit te spreken over wat je ten diepste bezighoudt en beweegt. Spreken, in verbinding met hart, lichaam en ziel. Dat is die eigenaardige, eenvoudige maar krachtige stijl die Mannenwerk al jaren kenmerkt en onderscheidt van anderen. Zo borrelt de eigen wijsheid bijna als vanzelfsprekend op. We blijken ons op een dieper niveau met anderen te kunnen verbinden dan we voorheen dachten. En we blijken, soms tot onze eigen verrassing, over een natuurlijk zelfhelend vermogen te beschikken.”