Stichting Mannenwerk

door Bert Kraai (2000 voor de 'mannenkrant')

De stichting Mannenwerk vierde onlangs haar 20-jarig bestaan. In 1979 organiseerde Jan Andreae, bij de volkshogeschool ‘De Oorsprong’, zijn eerste weekend voor mannen. Met dat weekend is eigenlijk het mannenwerk in Nederland ontstaan. Niet lang daarna verhuisde Jan Andreae met het mannenwerk naar Vormingscentrum De Marnewier in Witmarsum. In januari 1991 nam Jan Huinder het estafettestokje over en verhuisde het werk naar Allardsoog-Hunneschans. In 1994 werd de Stichting Mannenwerk opgericht met als voorzitter Hendrik Grashuis. In 1999 nam Jan Huinder afscheid als workshopleider en volgde Walter van Ruitenbeek hem op. Om het jubileum van Stichting Mannenwerk kracht bij te zetten, besloten wij om de Stichting Mannenwerk eens in het zonnetje te zetten. Wij zijn in gesprek gegaan met Johan van Breukelen, medebegeleider en de man achter de telefoon en de internetsite.

Wat is nu de doelgroep van Stichting Mannenwerk? De workshops zijn gericht op homo-, bi- en heteroseksuele mannen, die interesse hebben in hun persoonlijke ontwikkeling. In de statuten staat echter dat Stichting Mannenwerk zich in het bijzonder richt op homo- en biseksuele mannen. Hoe zit dit?

Dit is inderdaad een veelvoorkomende vraag. De Stichting Mannenwerk richt zich op ALLE mannen. Maar wij ervaren dagelijks dat homo- en biseksuele mannen zich geremd voelen om naar mannenworkshops te gaan waar voornamelijk heteroseksuele mannen komen. Voor veel homo- en biseksuele mannen is het uit kunnen komen voor hun seksuele geaardheid DE ingang geworden voor het aangaan van contacten met mannen. In veel heterogezelschappen wordt hierop met afwijzing gereageerd. Dit maakt dat veel homo- en biseksuele mannen nog steeds een grote drempel moeten overwinnen om deel te nemen aan gemengde mannengroepen.

Onze stichting wil zich inzetten om deze drempel te verlagen, door deze mannen uit te nodigen en voor hen een veilige setting te creëren. Wat ons in de workshops steeds weer opvalt, is dat het maatschappelijke onderscheid homo-, bi- en heteroseksueel binnen een half uur is overwonnen en dat wij vervolgens gezamenlijk met ons eigen man-zijn aan de slag gaan. Het blijkt keer op keer dat deze scheidslijnen op basis van seksuele geaardheid gebaseerd zij op denkbeelden. En denkbeelden kunnen losgelaten en aangepast worden.

Wat ik overigens in dit verband wil vermelden, is dat voor veel homo- en biseksuele mannen de bewustwording van hun eigen man-zijn een basisvoorwaarde is om hun leven vorm en inhoud te kunnen geven. Zij waren de mannenwerkers van het eerste uur! En zij hebben, ook vandaag, heteroseksuele mannen nog veel te bieden in hun ontdekkingsreis. Vandaar dat ook heteroseksuele mannen nadrukkelijk worden uitgenodigd voor onze workshops.

Homo- en biseksuele mannen zijn dus nog steeds een onderdrukte groep in Nederland?

Ja. Ik verwijs graag naar het artikel van Hendrik Grashuis in ons jubileumnummer: “Uiterlijk lijkt het of homo’s zijn geëmancipeerd en geïntegreerd in onze samenleving. Dit was voor het Ministerie van WVC het belangrijkste argument om in 1994 onze subsidie te beëindigen. Emancipatie is echter een proces. Je kunt stellen dat er in Nederland op het gebied van homo-emancipatie veel is bereikt, zowel wat betreft maatschappelijke en culturele vrijheden en mogelijkheden, als op het niveau van wetgeving. Internationaal gezien lopen we beslist voorop. Toch zou je op een willekeurige middelbare school eens de vraag moeten stellen hoeveel leerlingen zich openlijk bekend hebben gemaakt als homoseksueel. Ik denk dat we ons niet al te grote illusies moeten maken over de vrijheid, de acceptatie en de integratie van homoseksualiteit onder jongeren. En denkend over Nederland als multiculturele samenleving kunnen wij ons afvragen of onze westerse manier van denken en spreken wel zo goed aansluit bij hoe er in de diverse allochtone gemeenschappen over gedacht en gesproken wordt. Ik denk dat de voltooiing van het homo-emancipatieproces in Nederland vooral geldt voor een beperkte groep van autochtone en volwassen mannen en vrouwen in de randstad. En mijns inziens niet altijd op een dieper persoonlijk niveau. Homohaat en homo-onderdrukking hebben namelijk de eigenschap dat ze zich verinnerlijken en dat ze onbewust doorgegeven worden, zeker waar ze al eeuwenlang deel hebben uitgemaakt van een algemeen en diepgeworteld patroon. Stichting Mannenwerk probeert een bescheiden bijdrage te leveren door het creëren van een plaats waar homo- en biseksuele mannen bij elkaar kunnen komen; mannen met een grote verscheidenheid qua achtergrond; mannen bijvoorbeeld die hun ‘coming-out’ nog moeten maken en die zich met een mengeling van angst en nieuwsgierigheid voor het eerst onder gelijkgestemden begeven; mannen die twijfelen over hun seksuele identiteit, of die er juist zeer tevreden mee en trots op zijn; mannen die zich niet meer thuis of zelfs gevangen voelen binnen de ‘homo-cultuur’ en die vraagtekens zetten bij een aantal van haar verworvenheden. Het samen zijn op zo’n speciale plek als onze workshops maakt het mogelijk in alle vrijheid met elkaar na te denken en te zoeken, ervaringen uit te wisselen, van elkaars verschillen te leren, zich met elkaar te verbinden en een begin van een gemeenschap met elkaar te maken. In de vele ontmoetingen die plaats vinden kan er bewustzijn groeien over hoe onderdrukkende mechanismen zich soms hebben vertaald in pijnlijke levenspatronen. Vervolgens kan dat bewustzijn meer vrijheid en kracht geven om andere wegen te kiezen en de kwaliteit van je eigen leven en van de samenleving als geheel te verhogen.”

Wat is jullie werkwijze tijdens de workshops?

Wij werkten tot voor kort vooral met counselingstechnieken uit het Co-counselen, Herwaarderings- en Aanwezigheidscounselen. Hierbij word je in de gelegenheid gesteld om, in de groep of in tweetallen, uit te spreken over wat er in het ‘hier en nu’ in je omgaat, wat je denkt, vindt, ziet, hoort en lichamelijk en emotioneel voelt. We gebruiken taal als middel om hoofd en hart met elkaar te verbinden en om bewustzijn te vergroten. Tevens kun je door je hardop uit te spreken werken aan het doorbreken van je isolement. Naarmate je je meer bewust bent van hoe je leven eruit ziet, kun je daar een grotere invloed op hebben. Je kunt jouw leven meer in eigen hand nemen en het leiden zoals jij dat wilt, dit alles met respect voor je eigen kwetsbaarheid, beperkingen en mogelijkheden. Verder is er ruimte voor theorie over onder andere persoonlijk leiderschap, bewustzijn en veranderingsgerichtheid, je socialisatie tot man en verantwoordelijkheid in combinatie met mildheid. Thema’s als: vriendschap, relaties, macht, (seksueel) geweld, vaderschap, intimiteit, (homo)seksualiteit en kwetsbaarheid komen aan de orde.

Sinds kort zijn wij naast counseltechnieken gestart met het toepassen van de Jensoniaanse methode (noot redactie: zie artikel elders in dit blad). Walter van Ruitenbeek heeft zich hiervoor speciaal laten scholen bij Jean Jenson. De resultaten van deze methode zijn opzienbarend: wij zien dat mannen ineens stappen vooruit komen in hun bewustwordingsproces en in staat zijn om moedige daden te verrichten die soms dwars tegen de pijn uit hun verleden ingaan. Het gaat echter niet om deze spectaculaire resultaten, de kern van onze werkwijze blijft om mannen ruimte te bieden, onvoorwaardelijke aandacht en liefde.

Welke ontwikkelingen zijn er verder gaande bij Stichting Mannenwerk?

Op dit moment gaat veel tijd en energie zitten in het verder uitbouwen van onze internet-sites: www.mannenwerk.nl en www.mannenlinks.nl. De eerste site is van Stichting Mannenwerk en geeft een overzicht van onze eigen activiteiten. De tweede site is een portal voor alles wat er in Nederland op het gebied van mannen en persoonlijke ontwikkeling gaande is. In de loop der jaren hebben wij enkele duizenden mannen getraind, die ieder hun eigen weg zijn gegaan en soms met verrassende activiteiten voor mannen zijn gestart. Het doel van deze site is om al die verschillende mannenwerelden zichtbaar te maken, ze onbevooroordeeld naast elkaar te plaatsen.

Verder zijn wij bezig met het organiseren van vervolgworkshops en doorgaande groepen. Er ontstaat steeds meer vraag naar vervolgworkshops om dieper op bepaalde materie in te gaan of naar doorgaande groepen om hen te begeleiden bij veranderingsprocessen in hun dagelijks leven.

Welke tendens nemen jullie waar in de mannenbeweging van vandaag?

De golf van mannen die met mannenemancipatie aan de slag zijn als reactie op het feminisme is op zijn retour. Daarnaast is er nog een groep mannen binnen New Age bewegingen bezig met hun eigen man-zijn, of misschien kun je beter zeggen: met een weg naar inzicht en verlichting. Verder is er een groeiend aantal mannen die bereid is de weg naar binnen te gaan, naar het hart, om vervolgens gelouterd naar buiten te kunnen treden. Of zoals C.G. Jung eens gezegd heeft: “Je wordt niet licht door je het licht voor te stellen, maar doordat je jezelf bewust maakt van het duister. Dat is onaangenaam en daarom niet populair.” Dit is de doelgroep waar wij ons op richten. De bewustwording van deze weg onder mannen neemt toe. Veel mannen staan nog voor de drempel om de pijnlijke weg naar binnen te gaan. De mannen die deze weg naar binnen zijn gegaan, staan nu voor de taak om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven en voor de wereld om hen heen. Een pijnlijke jeugd is dan geen excuus meer: zij hebben in het hier en nu de kracht van de liefde, het bewustzijn en de mogelijkheden om volledig tot bloei te komen.