interview met Walter van Ruitenbeek door Paul Roggema

verscheen in Culture & Camp augustus 2000

Vervlogen tijden vol gevoel herleven in het jubileumnummer van de nieuwsbrief van Stichting Mannenwerk. Her twintigjarige bestaan van her mannenwerk gaf de direct betrokkenen aanleiding tot een terugblik. Wat de toeschouwer onmiddellijk opvalt is de veranderde tijdgeest. "Mannen ervaren hun macht helemaal niet als macht maar als een grote druk, zware last en isole­ment". Of: "Het emotionele bereik van mannen kan zich vergroten en in het hele gebied tussen kracht en kwetsbaarheid ontstaat een onvermoede bewegingsvrijheid". Dergelijke teksten zagen we alleen nog bij Ronald Jan Heiin, en we weten hoe het daarmee is afgelopen. De hedendaagse folder komt snel ter zake:"Tijdens deze training bieden we een praktisch toepas- baar kader dat je in staat stelt meer grip te krijgen op je eigen leven. Daartoe leren we je om een onderscheid te maken tussen de ervaringen uit het verleden en de realiteit van nu."Hoe zit het precies? Tijd om te gaan kennismaken met de huidige trainer (de term workshop is ook al geschrapt) Walter van Ruitenbeek. Hij is geen onbekende in homoland: het COC Haaglanden en enkele andere instellingen huren hem in als homo­specifiek hulpverlener.

Walter, die teksten, al dat gevoel dat kan toch echt niet meer?

Tja, ons imago is dat je 'moet zeggen wat je voelt'. En dat is nog steeds wel zo, maar anders dan vroeger Immers, inzicht blijft nodig: hoe ervaar je je leven, het is belangrijk dat je je bewust bent van wat er aan de hand is. Maar vroeger bleef men wel eens hangen in het inzicht, zonder verder concreet iets te veranderen. Nu kijken we hoe je meer stu­ring aan je leven kunt geven, meer actiegericht. We leggen ook de nadruk op het onderscheid tussen hoe je dingen in je verleden beleefde en hoe je er nu tegenaan kijkt. Die veranderingen, dat houdt ons bezig: zit­ten we als organisatie nog op het goede spoor? Vooralsnog denk ik dat een iets stevige imago beter bij de tijd-geest past.

twintig jaar mannenbeweging: hoe ging dat vroeger?

In 1979, meer dan twintig )aar geleden dus is Jan Andeae vanuit het vormingscentrum waar hij toen werkte met een Mannen­weekend begonnen, en daaruit is min of meer het Mannenwerk ontstaan. Dat ging eerst allemaal gesubsidieerd: een vormings­centrum had een workshopleider in dienst en kreeg subsidie, meestal van het ministerie van Sociale Zaken, zodat de workshops voor iedereen bereikhaar waren, ook dankzij de inzet van vrijwilligers. Alles ging goed, tot de tijd kwam dat de subsidies minder en minder werden. Om toch het mannenwerk voort te kunnen zetten, is in 1994 de Stichting Mannenwerk opgericht. Vanaf '95 werden de weekenden door de stichting georganiseerd. Daar we kostendekkend moeten zijn, is de prijs wel hoger geworden. Gelukkig hebben we veel donateurs. Per jaar zijn er 5-6 weekenden met meestal ongeveer dertig deelnemers. De inhoud van een weekend is inhoudelijk vrij: we kijken altijd wat de deelnemers zelf inbrengen (daarom hebben we her mede zo lang volgehouden). De werkvormen zijn bijeenkomsten in grote en kleine groepen, en in tweetallen. De training heeft met opzet geen naam: de vrijheid van invulling staat voorop. De deelnemers zijn er in alle soorten en maten, maar meestal wel tussen de 25 en de 50 jaar. Verder is het niet een bepaald type man, echt allerlei mensen zien we hier komen. Bij alle vrijheid blijft het hoofdthe­ma 'hoe krijg je meer grip op je eigen leven' natuurlijk wel de hoofdlijn.

Hoe houden al die  begeleiders het vol, al die tijd?

Nou ik ben er zelf ook al jaren als mede­begeleider hij betrokken. Ik blijf er gemotiveerd voor, want die weekenden met al die mannen, dat zijn unieke ervaringen ook voor de begeleiders. Die zijn er zelf persoonlijk ook bij betrokken, anders dan bij normale hulpver­lening, waar meer afstand tussen hulpverlener en cliënt is.

   We hadden en hebben ide­alen, en de begelei­ders doen ook voor zichzelf mee, voor hun eigen ontwikkeling. Toen de subsidies stopten waren er genoeg mensen die het mannenwerk door wilden laten gaan en daar ook ietsvoor wilden doen. Het mannenwerk was zo eigenlijk een soort kaderschool: velen van die vaak hechte groep begeleiders zijn in het maarschappelijk werk of de trainingssector verder gegaan.

Hoe verhouden jullie je tot de collega’s' in de homohulpverlening?

Het COC heeft uiteraard ook zijn gespreks­groepen, maar die zijn toch wat sterker op do coming-out gericht. Ook erg actief zijn de Kringen, die wat meer op gezelligheid heten te zijn. De gerichtheid op persoonlijke groei, dat is toch wel ons accent.

En dan nu sex. ik las in zo’n terugblik ergens: “in die weekenden praatten we veel over sex, maar we deden niets.” geen darkrooms?

Nee. Dat citaat klopt wel gedeeltelijk. De deelnemers doen natuurlijk wat ze willen, maar we !eggen wel uit dat homo’s sex vaak gebruiken om intimiteit te ontlopen. Wij proberen ze op het idee te brengen dat het ook anders kan. Sex komt natuurlijk wel ter sprake, maar er wordt niet altijd een apart onderwerp van gemaakt. Wel denken we na over een separaat thema 'seksverslaving', misschien gaan we daar een specieke training voor maken.