Hoe kunnen we een ‘lightroom’ creëren als volgende fase van de ‘ darkroom’?

Interview met Daan van Kampenhout, auteur van zeven boeken over traditioneel en hedendaags sjamanisme en vroeger een regelmatige bezoeker van het mannenwerk. In mei van dit jaar kwamen we Daan weer tegen op de contactdag over leiderschap die we in De Roos organiseerden.  

Waar haal jij je kracht en bezieling vandaan voor je dagelijkse leven?

Uit het besef, uit het weten en het ervaren dat ik niet afgescheiden ben van iets wat groter is dan mezelf. In de loop van de jaren heb ik door verschillende spirituele disciplines geleerd wat de essentie is van gebed. Gebed heeft voor mij niets te maken met gedachteloos ‘formules herhalen’ zoals in de kerk of synagoge gebeurt, maar het is een simpel communiceren met een groter geheel dat me verbindt met anderen. Voor mij is het een concrete realiteit dat ik niet afgescheiden ben van anderen. En daarmee heb ik in zekere zin meer ziel, meer kracht, dan als ik alleen zou zijn. De grootste mythe, de grootste pijn in deze maatschappij is dat je denkt dat je afgescheiden bent. Fysiek wellicht, maar verder niet.

Is dat besef altijd bij je?

Ja!  

Als je ‘s morgens opstaat, wat is dan je eerste gedachte?

Dan pak ik meestal mijn man Oscar even beet en denk: wat lekker! Maar ik voel me gewoon eigenlijk nooit alleen, ook als hij er niet is. Ik ben niet geïsoleerd. Ik kan me soms even eenzaam voelen, of gekwetst, maar dat is iets anders. Daarna kan ik weer een knop omzetten en dan ervaar ik weer de verbinding met alles, en dat draagt het dan. Vandaar uit kan ik dan een wandelingetje maken of muziek opzetten, of even huilen.

Heb je dat altijd al gehad?

Nee. Wat ik daar voor gedaan heb? Mijn bewustzijn langzaamaan trainen, de innerlijke ruimte vergroten, door meditatie en waarnemings oefeningen. Mezelf aan de binnenkant voelen, niet alleen dat stuk van jezelf waar je vel je spijkerbroek raakt, maar de binnenkant, de trilling, je hartslag. Als je bewustzijn vergroot voor jezelf, het is een paradox, kom je behalve meer in contact met jezelf ook meer in contact met anderen. Mijn primaire spirituele weg is sjamanisme, dat is het pad van gebed en verbinding met de andere wereld, of de voorouders, of de krachtbronnen, de schepper, de elementen, de rivier. Sjamanisme gaat over verbinden. Dat heeft natuurlijk invloed. Ik was nog niet eens twintig toen ik hiermee begon en ben nu bijna vijftig. Ik praktiseer dat dertig jaar en heel langzamer aan wordt je dan transparanter, doorlaatbaar.

Wat was 30 jaar geleden de aanleiding om dit pad op te gaan?

Toen ik 18 was heb ik malaria gehad. Daar ben ik bijna aan overleden. Ik had toen waanzinnige koortsdromen waarin ik een dier werd en Eskimo’s ontmoette. Niet lang daarna las ik een boek over sjamanisme. Niet dat ik klassieke sjamanistische  dromen had maar ik kon mijn ervaringen toen wel in een nieuw kader plaatsen. Sjamanisme werd een soort aanknopingspunt. Zo werd mijn interesse gewekt en ben ik meer boeken gaan lezen. Achteraf kan je dan concluderen, zonder te mythologiseren, dat er een deur open ging.

Wat hebben homomannen in deze tijd nodig?

Goeie vraag… Ik ben ervan overtuigd, mede door het sjamanisme, dat homomannen een speciale capaciteit hebben die in de gemeenschap nodig is. In het sjamanisme wordt altijd gezegd; niemand wordt per ongeluk geboren, iedereen heeft een functie. Ook al moet je soms zelf zoeken om die te vinden. Heel concreet waren er in verschillende oude ‘aardereligies’ specifieke spirituele functies voor wat wij nu homoseksuelen, transgenders, nichten, etc. noemen. Mijn overtuiging is dat homomannen een kwaliteit hebben die iets balanceert in de wereld. Het zou mooi zijn als we dat kunnen vinden in onszelf. Ik denk dat wat de homowereld mist een besef van intrinsieke waardigheid is. Bij verschillende indianenstammen in Noord Amerika, kon een man trouwen met een vrouw of met een Berdache. Dat is een man met twee zielen (een mannelijke en een vrouwelijke ziel) Die verenigde mannelijke kracht (omdat hij fysiek mannelijk was) en vrouwelijke skills. Een hele goeie unit van mannelijk en vrouwelijk. Vaak waren deze Berdaches ook spirituele leiders, priesters, medicijnmannen etc.

Wat homomannen minder nodig hebben is het soort van ‘gay pride’ dat zegt: ‘Omdat ik homo ben, ben ik trots!’ Waar is dat op gebaseerd? Waarom moet je trots zijn omdat je een man neukt? Dat is net zoiets als trots zijn omdat je schoenmaat 42 hebt. Ik snap niet waarom het woord ‘pride’ in ‘gay pride’ zit. Ik besef overigens heel goed dat politieke emancipatie nodig is, en dat ‘gay pride’ politiek gezien hoognodig is. Ik heb laatst het boek Gay Shame gelezen. Over de schaduwkant en perversiteit van homoseksualiteit. We kunnen allemaal lekker ‘normaal’ in een vinexwijk in een doorzonwoning met hond en ook kinderen gaan zitten. Maar er is ook een kant van ons die uiteindelijk toch waarschijnlijk niet door de mainstream cultuur echt helemaal normaal gevonden gaat worden! Daar moet ook ruimte voor zijn.

Dus wat homomannen nodig hebben is: een verkennen van hun eigen intrinsieke spirituele kwaliteit die nodig is in de wereld, dat we op een of andere manier anders zijn en blijven en dat daar een geschenk aan verbonden is voor de maatschappij. Ik denk dat een werkelijk besef van die innerlijke kracht dat de enige echte ‘pride’ kan opleveren.

Hoe ga je dat dan doen als homoman?

Als simpel voorbeeld : In onze cultuur zie ik veel ‘ gay’ mannen die een gevoel hebben voor esthetiek en beauty die ‘straight’ mannen meestal missen, en vrouwen niet belichamen op die mannier. Dus puur op het gebied van esthetiek en schoonheid zie ik het in ieder geval, een specifieke kwaliteit. Mede daardoor zitten gay mannen vaak in beroepen die over vorm, schoonheid, presentatie en zichtbaarheid gaan. Maar dat is maar iets aan de oppervlakte , de sjamanistische culturen zeggen dat we meer te bieden hebben dan alleen dat.

We moeten het nog precies uitvinden. Ik heb een tijdje een joodse groep gehad die af en toe op vrijdag bij elkaar kwam. Dan gingen we nadenken, praten, verkennen: wat is nou die ‘Joodse Ziel’? Is er echt iets speciaals als we met dit groepje joden bij elkaar zitten of bedenken we dat alleen maar? Eindeloos vragen stellen, onderzoeken, waarnemen... Dit hebben we vier jaar gedaan. Stil staan bij: wat maakt nou wat ons bindt en wat is de kwaliteit daarvan? Dat zou ook interessant zijn om met ‘gay’mannen te doen. Dit gebeurt natuurlijk al, (ook binnen mannenwerk) Het verkennen van die innerlijke spirituele kwaliteit is echt iets voor ons om te ontdekken.

Is er een ‘Gay’soul?

Het is fascinerend dat WIJ in elk generatie, in elke cultuur, steeds opnieuw verschijnen! Op de meeste plekken helaas zonder rolmodel. Er is wat dat betreft iets krankzinnigs aan de hand. Als je in Nederland zwart geboren wordt dan groei je op met zwarte ouders of een zwarte single mother. Deze kan dan je voorbeeld zijn en je ziet hoe het is om zwart te zijn in Nederland. Als je hier als moslim geboren wordt dan kunnen je ouders laten zien hoe je het doet. Deze maatschappij is niet mainstraim islamitisch, maar wij zijn je voorbeeld! En al die gay jongetjes en lesbische dametjes hebben dat niet. Het is curieus dat als we het over WIJ hebben, wij ons zelf eerst moeten definiëren, in ons eentje. Er was nauwelijks een rolmodel voorhanden. Nu, met de generatie die nu opgroeit, voor het eerst wel een beetje. Mijn neefje kwam vanaf zijn tweede jaar bij Oscar en mij logeren. Hij blijkt gay te zijn, hij heeft in zijn systeem dat het bestaat, twee mannen bij elkaar, maar het is vrij uniek.

Als we het over gaysoul hebben dan is er iets in mij, ik kan het dan alleen over mezelf hebben, dat zich dan volledig ontspant. Ondanks al het bekende geouwehoer van wie is de jongste, wie het meest sexy, met wie kan ik wel of niet neuken. Er is nogal wat gedoe in de scene... Maar als homo mannen bij elkaar komen en samen met iets meer bewustzijn bereid zijn om met elkaar te communiceren en contact te maken, zoals bijvoorbeeld bij het mannenwerk, dan ontspan ik volledig. Een vorm van thuiskomen. Iets in mij herkent het collectief, het resoneert. Dan maakt het niet veel uit of het butch muscle queens, relnichten of designhomo’s zijn. Of dat de gaysoul is dat weet ik niet. Binnen mannenwerk heb ik die ontspanning altijd ervaren, het is daar voor mij thuiskomen.

De seksuele vrijheid die we verworven hebben als homomannen is een geschenk en een vloek. Als je het zonder bewustzijn doet wordt kan het een verarming worden. Dan gaan mensen maar door, met extreme vormen van sex, naar meer en meer, met verschillende soorten drugs erbij. Dan raak je uiteindelijk je ziel kwijt, denk ik. Als ik zie in pornofims of in darkrooms hoe mensen geneukt worden, dan is het volgens mij niet meer mogelijk dat er nog iets van een ziel in die kont over is! Zo kan je niet behandeld worden. Iets is dan verdwenen, weg. Hoe zou het voor ons zijn als je seksualiteit echt verbindt met iets dienends, iets groters, ‘gebed’ of whatever, wat wordt er dan mogelijk?

We weten nou toch zo langzamerhand samen wel hoe het zonder die spirituele dimensie is. Daarom komen mannen uiteindelijk toch ook naar mannenwerk: De behoefte aan verdieping en bezieling. Mij interesseert het hoe wij als gaymannen met de verworvenheden en vrijheden die op het gebied van seksualiteit beschikbaar zijn een stap verder kunnen komen. Seks is natuurlijk deels puur fysieke opwinding, een storm van hormonen, het zoeken naar vervulling. Prima. En hoe kunnen we seksualiteit naar en ander niveau brengen? Wat doen we met de verworven vrijheden, het gemak waarmee alles tegenwoordig beschikbaar is? Hoe kunnen we een ‘lightroom’ creëren als volgende fase van de ‘ darkroom’? Dat fascineert mij nu, dat lijkt me de next step!

website Daan van Kampenhout

Gaysoul Mannenwerk