‘Het heeft niet te maken met weemoed over dat ik hier weer weg moet. Maar het is de laatste dag. Morgen vlieg ik naar het noorden, regelrecht de herfst tegemoet en daarna de winternacht.’

Dit is een fragment uit het lied ‘Weemoed’ dat ik schreef op de laatste dag van mijn verblijf op een eiland in het Zuiden.

Een paar dagen daarna, op weg door ijle, warme septemberlucht, mijn kop vol gedachtes. In de lage zon fietst mijn schaduw langgerekt met mij mee. Volgende week begint officieel de herfst.

Net terug van vakantie, kwam bij mij het bericht binnen dat de kanker terug is. De Oncoloog was helder over de vooruitzichten: Geen kans op genezing en maar ‘beperkte tijd’ van leven: Een half jaar? Eén, of misschien nog wel twee jaar? Hij zei er later ook nog bij: ‘Life is the only sexual transmittable disease of which everyone dies eventually’

Een ‘normaal’ mens zou na zo'n onheilsboodschap toch in een overheersend gevoel moeten verkeren van paniek, woede, ontkenning, angst, wanhoop, verdriet, depressie, en noem maar op.

Vooralsnog blijk ik goed te kunnen leven met waar ik het meest bang voor dacht te zijn.

Ben ik nou zo’n stoere man? Ga ik ergens overheen? Zit ik in de ontkenning? Bescherm ik mezelf of is dit nu het resultaat van 25 jaar werken met ‘zijn met wat er is’?

Natuurlijk komen ook allerlei heftige gevoelens regelmatig bij me langs. Maar ik blijf er niet lang aan hangen. En als dat wel gebeurt kan ik er over spreken en af en toe een traan laten. Ik realiseer me dat ik in de gezegende omstandigheden ben van een man naast me, die kan luisteren en er voor mij is als ik hem nodig heb. Hij vraagt me nu regelmatig: ’Ruilen?’ En dan zeg ik altijd: ’Voor geen goud!’

Ik besef dat als ik over kanker spreek, het voor anderen vaak lastig is om nog goed te luisteren. ‘Kanker’ is een containerwoord, waar iedereen wel een verhaal mee heeft. Het is ook een confrontatie met de eigen eindigheid van het leven. We weten natuurlijk allemaal dat we niet het eeuwige leven hebben, maar in de praktijk van alledag doen we alsof dat wel zo is! Door het contact hierover niet uit de weg te gaan ontstaan er vaak bijzondere en levendige ontmoetingen.

Op het moment dat ik dit schrijf voel ik me lichamelijk nog net zo gezond als voor de mededeling. Maar in mijn hoofd heb ik me alle uithoeken van ziekte en aftakeling al wel voorgesteld! Als ik er even niet goed bij ben, neemt mijn denken het over en gaan we regelrecht een heftig, naar en zwaar verhaal in! Dat mag best voor even, maar wat mij betreft niet al te lang! Zonde van de tijd, en altijd een enkeltje richting wanhoop!

Het lijkt wel of er iets in het denken van de mens zit dat alles wil aangrijpen om er drama van te maken. Voor je het weet creëer je een (toekomst)beeld van jezelf en denk je vervolgens dat je dat ook echt bent. En zet je jezelf vast als een bang konijn midden op de snelweg, gevangen in het licht van koplampen. In mijn geest kan een volle wachtkamer in het ziekenhuis dan zomaar omslaan in een beeld van een hok met hoestende ratten in de val.

In het huidige moment is er echter niet zoveel aan de hand, behalve de boodschap van de internist. Wat ik daar vervolgens in mijn geest mee doe is geheel aan mij. Ik schreef hier al eerder over in de zomer van 2009 toen ik voor het eerst geconfronteerd werd met kanker. (lees hier dit verhaal)

In ons werk, waar het gaat over bewustzijn en persoonlijke ontwikkeling, zeggen we altijd: ‘Maak het niet te groot. Hou het klein en dichtbij! Hoe is het nu?’ De kracht daarvan is dat je alles wat je op je pad tegenkomt, kunt zien als een oefening om te zijn met wat er is. Ik heb er mijn levenswerk van gemaakt.

Ik heb de afgelopen tijd gewoon kunnen werken met verschillende groepen en individuen. En ik was van plan om daar ook gewoon mee door te gaan. Het is echt mogelijk om ruimte te creëren in het denken, wat er ook op je pad komt. Om vrije aandacht voor de ander te hebben en er tegelijkertijd ook helemaal voor jezelf te zijn. Het is bevrijdend om te weten dat je niet bent wat je denkt! En ook niet wat anderen denken dat je bent! Ik ben niet de kanker! Ik ben niet ziek, Ik ben niet zielig, ik ben niet overgeleverd, ik ben niet … vul maar in. Ik ben!

Ik woon in een stad waar alles ‘op de schop’ gaat. Er wordt gesloopt en gebouwd. In het gebied rondom mijn huis bepalen bouwkranen het uitzicht. Voor mij een opwindend beeld van creëren van nieuwe vormen, altijd veranderend, in beweging, en nooit af. Het leven gaat door, ook zonder mij. (of jou, als je dit leest!)

Als kunstenaar is ‘vorm’ een belangrijk gegeven in mijn leven. Het einde van een mensenleven is het ultieme loslaten van de vormen. Dat geldt voor iedereen! Dat gaat nog een mooie oefening worden! Ik ga me daar niet tegen verzetten, dat zou toch een gemiste kans zijn!

Ondertussen leef ik, en hoe! Misschien wel de mooiste tijd van mijn leven! (Dit roep ik trouwens al jaren). Lichamelijk zal er het nodige gedaan en ondergaan moeten worden. Maar ik heb besloten dat ik geen gevecht hoef te leveren tegen iets in mijzelf.

Wat me te doen staat is: gewoon door ademen, loslaten, nieuwsgierig blijven naar wat er op mijn pad komt, en hoe ik daar mee zal omgaan. Dit is geen opgave of ‘het opgeven’. Als het dan toch moet, wil ik er graag bij zijn en er uithalen wat er inzit. Het leven is wonderbaarlijk en uiteindelijk worden we er allemaal beter van!  

Johan van Breukelen

oktober 2011